پرینت پرینت

طراحی یک زیست حسگر برای تشخیص زودهنگام سرطان تخمدان

محققان دانشگاه کردستان موفق به ساخت آزمایشگاهی آپتاحسگری شده‌اند که می‌تواند بروز سرطان تخمدان را در مراحل ابتدایی و تنها از طریق بررسی نمونه‌ خون افراد تشخیص دهد. این آپتاحسگر، طراحی ساده‌ای داشته و از دقت و صحت عملکرد بالایی برخوردار است.

سرطان تخمدان یکی از مرگبارترین بیماری ‌های زنان در سراسر جهان است. در حال حاضر به دلیل نبود علایم ویژه، همراه با عدم وجود روش ‌های غربالگری قابل اطمینان، این بیماری یکی از سخت‌ترین سرطان ‌ها برای تشخیص زودهنگام است.

به گفته عبدالله سلیمی عضو هیات علمی گروه شیمی تجزیه دانشگاه کردستان، هدف از انجام این کار، دستیابی به روشی با حساسیت و گزینش پذیری بالا برای تشخیص این بیماری در مراحل اولیه ابتلا بوده است.

سلیمی در معرفی آپتاحسگر طراحی شده گفت: «در این کار تحقیقاتی تلاش شده است تا برای آشکارسازی بدون نیاز به برچسب و اندازه‌گیری آنتی ژن اختصاصی سرطان تخمدان ۱۲۵ (CA125)، در برابر سایر آنتی ژن‌های مشابه موجود در محیط سرم خون، یک آپتاحسگر بسیار حساس و انعطاف پذیر مبتنی بر ترانزیستور اثر میدان طراحی شده و مورد بررسی قرار گیرد. این آپتاحسگر از نانو ورقه ‌های اکسید گرافن احیا شده بر روی فیلم پلیمر انعطاف پذیری از جنس پلی متیل متااکریلات ساخته شده است.»

وی در ادامه عنوان کرد: «همچنین سعی شده است که حساسیت آپتاحسگر در حدی باشد که بتوان غلظت آنتی ژن تولید شده در نمونه ‌های سرطانی را در مقادیر بسیار کم و در محدوده خطی وسیع اندازه گیری کرد؛ زیرا هر چه سرطان زودتر تشخیص داده شود، برنامه ‌های درمانی و جلوگیری از انتشار آن موفقیت آمیزتر خواهد بود.»

به گفته سلیمی، طبق نتایج حاصل شده، این آپتاحسگر، تشخیص سریع نشانگر مرتبط با سرطان تخمدان را با دقت و حساسیت بالا در مراحل اولیه ابتلا امکان پذیر می‌ کند . در واقع، آپتاحسگر پیشنهادی، قابلیت اندازه‌گیری در محدوده‌ خطی گسترده و حد تشخیص پایینی داشته است. همچنین کارایی آن برای آنالیز این نشانگر سرطانی در نمونه ‌های بالینی و مایعات بیولوژیکی مورد ارزیابی قرار گرفته است.

سلیمی درباره آزمون ‌های صورت گرفته برای بررسی ویژگی ‌ها و تایید کارایی آپتاحسگر طراحی شده عنوان کرد: «خواص سطح آپتاحسگر با استفاده از میکروسکوپ الکترونی روبشی، میکروسکوپ انتقال الکترونی و میکروسکوپ نیروی اتمی مشخص شده است. همچنین پس از بررسی آزمایشگاهی زیست حسگر ساخته شده، صحت نتایج به‌دست آمده برای اندازگیری آنتی ژن CA125 در نمونه‌های سرم خون حاوی این آنتی ژن، نتایج به‌دست آمده از زیست حسگر پیشنهادی با نتایج به‌دست آمده از روش استاندارد ELISA مقایسه و صحت نتایج تایید شد.»

به گفته این محقق، در ساخت این آپتاحسگر از نانو لوله‌ های کربن برای افزایش مساحت سطح و قرارگیری آپتامر روی سطح زیست حسگر و نهایتا افزایش حساسیت استفاده شده است. همچنین، از نانو ورقه ‌های اکسید گرافن احیا شده به ‌عنوان کانال ترانزیستور اثر میدان استفاده شده است. یکی از مزایای استفاده از ترانزیستورهای اثر میدان الکتروشیمیایی به عنوان حسگر، قابلیت طراحی آنها در ابعاد کوچک است.

وی افزود: استفاده از نانو ورقه ‌های گرافن کوچک سازی ابعاد ترانزیستور را بیش از پیش امکان‌پذیر می‌ کند تا بتوان آرایه‌ حسگر و سیستم پردازش سیگنال را روی تراشه ‌های کوچک طراحی کرد، بنابراین با این روش می‌توان سیستم‌های میکروآنالیز قابل حملی را برای اندازه‌گیری آنتی ژن در محل بافت آلوده شده و بدون نمونه‌برداری از بافت‌های سرطانی انجام داد.

این تحقیقات حاصل تلاش ‌های دکتر عبدالله سلیمی عضو هیات علمی دانشگاه کردستان و دکتر سمیرا منصوری مجد دانش ‌آموخته مقطع دکتری دانشگاه کردستان است.

نتایج این پژوهش در شماره‌ ویژه مجله Analytica Chimica Acta چاپ شده است.

منبع : ستاد توسعه فناوری نانو

شاید این مطالب را هم دوست داشته باشید